Zopas heropende het Nederlands Fotomuseum op een nieuwe, bruisende plek in Rotterdam. De enorme collectie van maar liefst 6,5 miljoen beelden en andere fotografische objecten vond een thuis in het compleet gerenoveerde Santos-pakhuis, een rijksmonument uit 1902. Het imposante gebouw biedt bezoekers naast vrij toegankelijke ruimtes, vooral ook een blik op een van de grootste museale verzamelingen ter wereld, tijdelijke foto-expo’s en zelfs short stay-appartementen op het opvallend gekroonde dak .
Het Nederlands Fotomuseum ontstond in 2003, dankzij een royaal legaat van professor en amateurfotograaf Hein Wertheimer. Hij liet goed 11 miljoen euro na om van drie kleinere musea één groot te maken. Een voorwaarde: het moest in het Las Palmas-gebouw komen, ooit de werkplaats van de Holland-Amerika Lijn aan de Wilhelminakade. In 2007 opende daar dus het nieuwe museum, maar de huur van het gebouw steeg doorheen de jaren met forse stappen, en de locatie tussen vooral bedrijven was niet ideaal. De bezoekcijfers zakten ook. En toen dook alweer een mecenas op. Droom en Daad, het goedgevulde kunst- en cultuurfonds van de miljardairsfamilie Van der Vorm, hoorde dat het Santos-pakhuis te koop kwam, trok de portefeuille open en haalde er 38 miljoen euro uit voor de aankoop van het pand, de verbouwing ervan, en de verhuizing. Niet dat ze van nul moesten beginnen: het historische pand was al deels vernieuwd voor de komst van het designwarenhuis Stilwerk naar Nederland, maar de Duitsers trokken zich terug. En zo kwam in 2023 het indrukwekkende pakhuis op de immomarkt terecht.
Het imposante pakhuis – ooit het hoogste van Rotterdam – is 35 meter hoog, inclusief de opvallende ‘gouden kroon’ van geperforeerd alumium. De entree ligt uiteraard op de begane grond, met een uitnodigende hangplek, een zeer uitgebreide bibliotheek, een museumshop en ticketbalie, een heuse Santos-koffiebar én een lekker ouderwetse Photoautomat, die in vijf minuten analoge foto’s aflevert in zwart-wit. Op de eerste verdieping krijgen de 100 meest prominente ‘Nederlandse foto’s’ een podium in de ‘Eregalerij voor Nederlandse Fotografie‘ (99 gekozen door het museum, één door het publiek). Dat zijn zowel beelden van Nederlanders (zoals Anton Corbijn of Erwin Olaf), maar ook van buitenlandse fotografen in Nederland (zoals de Belgische Sanne De Wilde die nog voor de Volkskrant werkte). Dan volgen twee etages met een greep uit de enorme collectie, gaande van de allereerste van de vroegste daguerreotypieën tot hedendaags digitaal werk. En je ziet er ook conservatoren en restaurateurs aan het werk. Op verdieping vier en vijf lopen de tijdelijke expo’s, momenteel zijn dat Ontwaken in blauw. Een ode aan cyanotypie‘, een oude fotografietechniek, en Rotterdam in focus. Fotografie van de stad 1843 – nu. En tot slot, in de schitterende gouden kroon, met een gefilterd uitzicht over de hele stad: de zestien te huren kortetermijnflatjes. Zo valt zelfs dag én nacht veel moois te beleven in het oude pakhuis, dat zijn monument-status nu ook binnenin helemaal waarmaakt.
Nederlands Fotomuseum, Brede Hilledijk 95 in Rotterdam. De renovatie en uitbreiding van pakhuis santos is het werk van Renner Hainke Wirth Zirn Architekten uit Hamburg en WDJARCHITECTEN uit Rotterdam.
Tickets 17,5 euro, 10 euro voor 18-25 jaar en helemaal gratis tot en met 17 jaar. Op maandag sta je er voor gesloten deuren.
Foto’s © Iwan Baan & Hans Wilschut
