BOEKEN HART

25/03/2013 at 12:42

God bestaat (niet)

degelovigegeestIn Nederland gooien neurobioloog Dick Swaab en cardioloog Pim van Lommel al een tijd op nogal onfrisse wijze met modder naar elkaar. Oorzaak van het conflict is hun meningsverschil over BDE’s (bijnadoodervaringen), een mogelijk leven na de dood, een geloof in een hoger bewustzijn of het bestaan van iets wat goddelijk mag worden genoemd. Dick Swaab is een rasechte materialist die een aversie koestert tegenover alles wat neigt naar zweverigheid; van Lommel blijft vanuit eigen praktijkervaring rotsvast geloven dat er meer is tussen hemel en aarde. Een oneindige discussie, want geen van beide kan écht zijn gelijk of ongelijk bewijzen. Voorbij de dood kijken kunnen we nog steeds niet.

In die zin is de komst van ‘De Gelovige Geest’, het verse boek van Michiel van Elk, een verademing. Hij doet onderzoek naar de biologische en psychologische wortels van religie, en verklaart zo hoe een religieus gevoel of bijvoorbeeld buitenlichamelijke ervaringen in de hersenen worden opgewekt. Je zou hieruit kunnen afleiden dat hij kiest voor het materialistische kamp van Swaab, maar in zijn oordeel houdt hij het midden tussen beide zienswijzen, en blijft hij zeer gematigd. Volgens hem kunnen dezelfde data de ene onderzoeker doen besluiten dat het allemaal tussen onze oren zit, en de andere dat er hersenactiviteit waarneembaar is tijdens een religieuze ervaring, en dat god dus wel degelijk moet bestaan. Daarom vindt hij dat de neurologie de religie niet kan weerleggen, omdat dit buiten het gebied van de neurowetenschap valt.

‘De Gelovige Geest’ is uitgegeven bij Bert Bakker/Prometheus en kost 19,95 euro.